تصویرهای گمشده
در مستند ما همه سربازیم (ساختهی مهدی قربانپور) که چندی پیش در مرکز گسترش به نمایش درآمد تصویرهایی از واکنش اجباری تلویزیونِ دورانِ شاه نسبت به پخش صحنههایی از درگیری نیروهای ارتش و دانشجوهای دانشگاه تهران وجود داشت؛ و من همانزمان با خودم فکر کردم ایکاش آنوقتها ویدئو وجود داشت و ایکاش کسی میتوانست برنامههای تلویزیون در آخرین ماههای منتهی به انقلاب 57 را ضبط کند تا حالا و در گذر بیش از سه دهه از تولد انقلاب دریابیم انعکاس تصویر و تاثیر آن خروش سراسری در جعبهی جادو چه بوده. (آنوقتها کلاس دوم دبستان بودم و یکی از معلمهای انقلابی به ما گفته بود وصیتنامهی خود را بنویسیم و داخل کیف مدرسهمان بگذاریم تا اگر هدف گلولهی نیروهای گارد شاهنشاهی قرار گرفتیم خانوادهمان بدانند اسباببازیها و کتاب و دفترهایمان را به چه کسی بسپارند!) وقتی این هفته، مستند تلویزیون 57 (ساختهی سوسن بیانی) به نمایش گذاشته شد متوجه شدم خوشبختانه یک نفر به این موضوع فکر کرده و باز هم خوشبختانه برای انجام اینکار به تصویرهای نایابی دست پیدا کرده که یافتن و استفاده از آنها در حد معجزه است! بگذریم که متاسفانه خود فیلمساز هم چندان قدر کیمیا و گنج خود را ندانسته و آنطور که باید و شاید از آنها استفاده نکرده (حفرهی اصلی فیلم، بیشتر نحوهی تاثیرگذاری بر بیننده است تا ارائهی اطلاعات به او) و این مشکلیست که دیگر فیلم به نمایش درآمدهی خانم بیانی (آبادان ما) هم با آن روبهروست. در این فیلم نیز با نماهای آرشیوی جذابی از دوران طلایی آبادان روبهرو هستیم؛ بی آنکه این تصویرها تاثیر مطلوبی بر گزارش سازندهی فیلم از مردم آبادانِ امروز داشته باشد. نکتهی جالب این فیلم، خاطره تعریف کردنهای مردم مقاومیست که حالا و چند دهه پس از پایان جنگ تحمیلی رو به دوربین لبخند میزنند و از روزهایی میگویند که در هنگامهی آتش و دود و خون، شاهد جدا شدن سر و دست و پای هموطنان خود بودهاند! و این برای نگارنده که در جریان برگزاری هفتهی فیلم مستند (و روزهای حول و حوش آن) شاهد نمایش تعدادی از تلخترین و غمانگیزترین مستندهای ایرانی با رویکرد ضدجنگ بودهام (نامهایشان بماند برای گزارشی که بهزودی در اینباره خواهم نوشت) در حکم یک نقطهی پایان بود؛ پایانی بر تلخی سنگین و غمانگیز آثار جنگ که متاسفانه پس از گذشت چند دهه هنوز در تار و پود آدمها و تصویرهای بهجامانده از آنها باقیست.
مرتبط: گزارش تصویری جلسهی نقد و بررسی «آبادان ما» و «تلویزیون 57»
این وبلاگ تلاش ناچیزیست برای انتشار نوشتههایی دربارهي سینما، تلویزیون و ادبیات.