فرصتی برای تجسم گذشته‌های دور/ گزارشی از نمایش مستندهای «آثار عجم» و «شاه‌جهان»

بعدازظهر روز یک‌شنبه بیست و چهارم تیرماه سالن سینماحقیقت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، میزبان نمایش و سپس نقد و بررسی مستندهای «آثار عجم» و «شاه‌جهان» هر دو از ساخته‌های حسن نقاشی بود.
در ابتدای این جلسه که با حضور شاهین شجری‌کهن به‌عنوان منتقد مهمان برگزار شد، حسن نقاشی در پاسخ به پرسش ناصر صفاریان (مجری برنامه و مسئول جلسه‌های نمایش فیلم) درباره‌ی انگیزه‌ی خود از ساخت این فیلم‌ها گفت: «تاریخ معاصر برایم همیشه نوعی دل‌مشغولی بوده و من همواره با نگاهی بومی به این مقوله نگاه کرده‌ام. به عنوان مثال همیشه دلم می‌خواسته بدانم در گذشته‌های دور و در ولایت‌های مختلف ایران چه اتفاقات جالب و مهمی رخ داده است.»
وی مواجهه با زندگی پرویز شاهجهان را نقطه‌ی آغاز تولید فیلمی درباره‌ی او دانست و افزود: «نخستین جذابیت چنین سوژه‌ای برایم این بود که متوجه شدم این شخصیت هم مثل من در یزد به دنیا آمده؛ و به همین دلیل هر بار که در کوچه پس کوچه‌های قدیمی این شهر تاریخی قدم می‌زدم با او بیش‌تر همذات‌پنداری می‌کردم.» متن کامل این گزارش را در ادامه‌ی مطلب بخوانید.

ادامه نوشته

پیش‌گفتاری برای ورود به دنیای تصوّف/گزارشی از نمایش مستند «خرابات»

خرابات ساخته‌ی آرش اسحاقیشامگاه یک‌شنبه هجدهم تیرماه فیلم مستند «خرابات» در سالن سینماحقیقت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به نمایش درآمد و سپس نقد و بررسی این فیلم با حضور خسرو دهقان به‌عنوان منتقد مهمان برگزار شد.
در ابتدای این جلسه که با استقبال علاقه‌مندان مواجه شده بود آرش اسحاقی، کارگردان مستند مورد بحث در پاسخ به پرسش ناصر صفاریان (مجری برنامه و مسئول جلسه‌های نمایش فیلم) درباره‌ی نحوه‌ی علاقه‌مندی خود به سوژه‌ی تصوّف گفت: «ریشه‌ی علاقه‌ی من به این موضوع، به حدود بیست سال قبل و دوران تحصیلم در رشته‌ی ادبیات بازمی‌گردد. زمانی که دریافتم صوفی‌گری و تصوّف، از قرن چهارم به بعد ادبیات را تسخیر کرده است.»
وی ضمن تشکر از تماشاگرانی که در هر دو سالن نمایش به تماشای فیلم «خرابات» نشسته بودند گفت: «بیش‌تر دلم می‌خواست پژوهش خود را به صورت مکتوب انجام دهم اما هنگام مطالعه در این زمینه متوجه شدم در این حوزه، کمبود پژوهش بصری به‌شدت احساس می‌شود. بنابراین تصمیم گرفتم پژوهشم را به‌صورت فیلم و با زبان سینما روایت کنم.»
متن کامل این گزارش را در ادامه‌ی مطلب بخوانید.

ادامه نوشته

کودک درون، جهان دیجیتال و نگاه هم‌سطح/ مستندسازی عباس کیارستمی در یک نگاه

زنده‌یاد عباس کیارستمیدر ابتدای مستندی که زنده‌یاد حمیده رضوی از پشت صحنه‌ی فیلم کپی برابر اصل ساخته، کیارستمی رو به کارگردان/تصویربردار می‌گوید: «خوب نیست...دوربینت پایینه...دوربینت باید این‌جا باشه.» و با دست به جایی در مقابل صورت خود اشاره می‌کند. چند لحظه بعد، کیارستمی که از سازنده‌ی فیلمِ پشت‌صحنه خواسته تا نمایش‌گر دوربین دیجیتال را رو به او برگرداند وقتی تصویر خود را می‌بیند، به اطراف نگاه می‌کند و می‌گوید: «برو اون‌ورتر.» در نمای بعدی کیارستمی که ظاهراً این‌بار کم‌وبیش از نتیجه‌ی کار راضی به نظر می‌رسد می‌گوید: «خودمو کُشتم تا زاویه‌ی دوربینت رو با من لِوِل (هم‌سطح) کردی!» نیازی به گفتن ندارد که خانم رضوی این صحنه را در فیلمش گذاشته تا نشان بدهد ایرادهای فنی فیلمش (خصوصاً صدابرداری غیرحرفه‌ای آن) ربطی به دیدگاه‌های کمال‌گرایانه‌ی کیارستمی ندارد؛ و ایرادی هم اگر هست متوجه خود اوست. گذشته از این شجاعت و اعتراف حرفه‌ای، آن‌چه که در این مستند اهمیت دارد ثبت غیر مستقیم بخشی از سلیقه‌ یا سبک کیارستمی در زمینه‌ی فیلم‌سازی است. یعنی قرار دادن دوربین در جایی هم‌سطح با سوژه یا سوژه‌ها که از گذشته تا امروز در اغلب فیلم‌های او تکرار شده است.  متن کامل را در ادامه‌ی مطلب بخوانید.

ادامه نوشته

اسماعیل خلج؛ یک مقدمه/گزارشی از نمایش فیلم «گلدونه، مش‌رحیم، صغرا و دیگران»

پوستر فیلم گلدونه، مش‌رحیم، صغرا و دیگرانبعد از ظهر روز یک‌شنبه یازدهم تیرماه فیلم مستند «گلدونه، مش‌رحیم، صغرا و دیگران» ساخته‌ی همایون امامی در سالن سینماحقیقت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به نمایش درآمد و سپس جلسه‌ی نقد و بررسی این فیلم با حضور رامتین شهبازی به عنوان منتقد مهمان برگزار شد.
پیش از شروع نمایش، ناصر صفاریان، مجری برنامه و مسئول جلسه‌های نمایش فیلم، ضمن عرض خیرمقدم به عوامل این مستند، از تعدادی از آن‌ها، از جمله: همایون امامی (تهیه‌کننده و کارگردان)، علی لقمانی (تصویربردار) و آرش زاهدی‌اصل (تدوین‌گر) دعوت کرد تا در گفت‌وگویی کوتاه با تماشاگران و مخاطبان شرکت کنند. اسماعیل خلج که مستند مورد بحث درباره‌ی برش‌هایی از فعالیت حرفه‌‌ای او در تئاتر ساخته شده نیز از جمله مهمانان این بخش از جلسه‌ی نمایش فیلم بود که توضیح کوتاهی درباره‌ی همکاری خود با این فیلم ارائه داد.
متن کامل را در ادامه‌ی مطلب بخوانید.

ادامه نوشته

صید کردن لحظه‌ها در زمان مناسب/ گزارشی از نمایش فیلم مستند «آهستگی»

پوستر فیلم آهستگی ساخته‌ی ناصر خیّر

در تازه‌ترین برنامه از جلسه‌های هفتگی نمایش فیلم در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، بعد از ظهر روز یکشنبه (چهارم تیرماه) ابتدا مستند «آهستگی» ساخته‌ی یاسر خیّر به نمایش درآمد و سپس نقد و بررسی این فیلم با حضور مازیار فکری‌ارشاد به‌عنوان منتقد مهمان برگزار شد.
در ابتدای این جلسه، ناصر صفاریان (مجری برنامه و مسئول جلسه‌های نمایش فیلم) فیلم «آهستگی» را نمونه‌ی موفق مستندهایی دانست که در آن‌ها دوربین تصویربرداری وارد زندگی و حریم خصوصی مردم عادی شده و در سال‌های آینده از آن‌ها می‌توان به‌ عنوان اسناد تصویری موجود درباره‌ی بخشی از مردم ایران یاد کرد. سپس یاسر خیّر که در فیلم خود به تاثیر بیماری ام‌اس بر زندگی زناشویی یک زوج اهل زاهدان پرداخته در پاسخ به پرسش صفاریان درباره‌ی اهمیت این بیماری در شکل‌گیری بحران مورد نظر خود گفت: «من فیلم‌های مختلفی ساخته‌ام که هرکدام از آن‌ها به‌خاطر دغدغه‌ها و به دلایل خاصی ساخته شده‌اند. بعضی سوژه‌ها می‌طلبند که به زبانی فاخر روایت شوند و بعضی سوژه‌ها نیاز دارند به نفع آن‌ها از بعضی چیزهای مهم‌تر بگذری تا به کشف حقایق بزرگ‌تر و بیش‌تری برسی.»
وی گفت: «حتماً بعضی نکته‌های موجود در این فیلم در خانواده و نزدیکانم وجود داشته که باعث شده جذب چنین سوژه‌ای شوم. اما خود این بیماری، عامل جذب من به چنین سوژه‌ای نبود و ابتدا از سوی انجمن ام‌اس زاهدان دعوت به کار شدم تا در انجام یک کار خیر درباره‌ی این نوع بیماران سهیم باشم.»
متن کامل این گزارش را در ادامه‌ی مطلب بخوانید.

ادامه نوشته

پدیده‌ی کیارستمی در آینه‌ی سینمای مستند

اول تیرماه، زادروز زنده‌یاد عباس کیارستمی است. فیلم‌سازی که اگر زنده بود اینک وارد هفتاد و هفت سالگی شده بود. سال گذشته (در نهمین شماره‌ی فصلنامه‌ی «سینماحقیقت») گزارش تحقیقی مفصلی نوشته بودم درباره‌ی فیلم‌های مستند و داستانی مختلفی که از زوایای مختلف به این فیلم‌ساز سرشناس جهانی پرداخته‌اند. فهرست نسبتاً کامل این فیلم‌ها را در ادامه‌ی مطلب بخوانید.

ادامه نوشته